Intercyza – umowa majątkowa małżeńska u notariusza

Intercyza to umowa, która zmienia ustawowy ustrój majątkowy małżonków

Umowa majątkowa małżeńska – potocznie zwana intercyzą – jest sposobem na uregulowanie ustroju majątkowego małżonków w zależności od aktualnych potrzeb.

Z chwilą zawarcia związku małżeńskiego pomiędzy małżonkami powstaje z mocy prawa wspólność ustawowa majątkowa małżeńska. Ustrój ten obejmuje zdecydowaną większość rzeczy, praw i zobowiązań, które małżonkowie nabędą w czasie trwania małżeństwa. Przede wszystkim dotyczy to wynagrodzenia (nie ma tu znaczenia, czy zarabiają oboje małżonkowie, czy tylko jedno z nich – i tak jest ono wspólne), dochodów z działalności, zakupionych nieruchomości czy pojazdów (nawet jeśli w dowodzie rejestracyjnym wpisany został tylko jeden z małżonków).

Poza zakresem wspólności ustawowej pozostają wszystkie składniki majątkowe nabyte przed zawarciem związku małżeńskiego, a także nabyte już po nim, ale z tytułu spadków lub darowizn; sytuacja taka dotyczy zdecydowanej większości związków małżeńskich.

Umowa majątkowa małżeńska, która ma za zadanie modyfikację ustroju narzuconego ustawowo, dla wywołania skutków prawnych musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego.

Kodeks daje kilka możliwości – nie tylko pełną rozdzielność majątkową

Kodeks rodzinny i opiekuńczy rozróżnia kilka sposobów uregulowania ustroju majątkowego małżonków – klasyczna rozdzielność to tylko jeden z nich, choć z pewnością najczęstszy. Małżonkowie mogą wybrać:

• Rozdzielność majątkową – każdy z małżonków ma swój majątek osobisty i zachowuje pełną swobodę zarządu tym majątkiem;
• Rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków – przez cały okres jej trwania działa jak zwykła rozdzielność, a dopiero w momencie ustania tego ustroju małżonek, którego dorobek jest mniejszy niż dorobek drugiego małżonka, może żądać wyrównania dorobków (najczęściej przez zapłatę lub przeniesienie własności bądź udziału w nieruchomości);
• Wspólność rozszerzoną – ustrój, w którym małżonkowie decydują, że wspólnością objęte będą również składniki ustawowo z niej wyłączone, czyli np. wszystko nabyte w drodze spadków przez któregokolwiek z małżonków lub wszystko nabyte z darowizn (nawet jeśli darczyńca przekazał darowiznę tylko na rzecz jednego z małżonków).

Co ważne – umowa taka nie służy wniesieniu do wspólnego majątku pojedynczych rzeczy (np. działki zakupionej przed ślubem – wówczas właściwa jest darowizna z majątku osobistego do majątku wspólnego małżonków), lecz całej grupy składników nabytych lub które zostaną nabyte w przyszłości z określonego tytułu, np. wszystkiego nabytego w drodze spadków.

Wybór wariantu warto poprzedzić rozmową z notariuszem, który pomoże dopasować zapisy do sytuacji rodzinnej i zawodowej małżonków.

Najczęstsze powody wprowadzenia rozdzielności majątkowej

Po rozdzielność majątkową sięgają zazwyczaj małżonkowie, którzy chcą swobodnie i samodzielnie decydować o swoim majątku. Sięgają po nią również wtedy, gdy prowadzą np. własną działalność i nie chcą, by zobowiązania związane z tą działalnością obciążały majątek rodzinny. Czasami rozdzielność jest konieczna do zawarcia umowy kredytu lub leasingu albo jest bezpieczniejsza dla majątku drugiego małżonka.

Skutek intercyzy działa do przodu i nie zawsze chroni przed wierzycielami

Rozdzielność majątkowa zawarta w formie aktu notarialnego zaczyna obowiązywać od dnia zawarcia umowy (albo od daty wskazanej w akcie, jeśli umowa jest podpisana przed ślubem – wtedy od dnia zawarcia związku małżeńskiego). Jedynie sąd ma możliwość ustanowienia rozdzielności z datą wsteczną, jeżeli przemawiają za tym powody przedstawione przez małżonka o to wnioskującego.

Należy pamiętać, że co do zasady za długi powstałe przed ustanowieniem rozdzielności nadal odpowiadają oboje małżonkowie, tyle że każde w części i ze swojego majątku odrębnego. Istnieje możliwość przeniesienia zobowiązań, np. z tytułu kredytu, tylko na jednego z małżonków, jednak musi na to wyrazić zgodę wierzyciel, np. bank. Za zobowiązania zaciągnięte w przyszłości odpowiada natomiast tylko ten małżonek, który stał się dłużnikiem.

Skutkiem rozdzielności jest ustanie wspólności – od tego momentu każdy z małżonków zarabia na własny rachunek i zaciąga zobowiązania, za które tylko on odpowiada. To, co zostało nabyte pod rządami wspólności ustawowej, dzieli się co do zasady po połowie. Jeżeli małżonkowie chcą ustalić inne udziały, jest to możliwe, ale wymaga zawarcia umowy o podział majątku wspólnego.

Co ważne, wobec osób trzecich intercyza wywołuje skutki tylko wtedy, gdy o jej zawarciu został poinformowany wierzyciel zawierający umowę z jednym z małżonków. To małżonek musi zadbać o to, by jego kontrahent znał obowiązujący ustrój majątkowy, gdyż jest to ściśle związane z ewentualną późniejszą egzekucją zobowiązań. Dlatego fakt zawarcia umowy majątkowej należy zaznaczać przy każdej transakcji – zakupie nieruchomości lub pojazdu, zaciągnięciu kredytu czy pożyczki, nabyciu udziałów w spółce.

Umowę można zmienić lub rozwiązać kolejnym aktem notarialnym

Małżonkowie mogą w każdej chwili wrócić do wspólności ustawowej albo ustanowić inny ustrój majątkowy, o ile tylko są zgodni. Wystarczy kolejna wizyta u notariusza i podpisanie nowego aktu. W przypadku rozwiązania umowy majątkowej i niewybrania innego ustroju umownego małżonkowie powracają do ustroju wspólności ustawowej.

FAQ